پلی از گاز میان دو خوشهی کهکشانی
پلی از گاز میان دو خوشهی کهکشانی
تلسکوپ فضایی پلانک برای نخستین بار پُلی از گاز داغی که بین دو خوشهی کهکشانی جاری است، ثبت کرد. دو خوشهی کهکشانی Abell339 و Abell401، ده میلیون سال نوری از همدیگر و از زمین تقریباً یک میلیارد سال نوری فاصله دارند. در واقع مأموریت پلانک ثبت باستانیترین نور کیهان، تابش مایکروویو زمینهی کیهانی، است. همینطور که این نور ضعیف به سفر خود در عالم ادامه میدهد، به انواع گوناگون ساختارهایی مانند کهکشانها و خوشههای کهکشانی روبهرو میشود. خوشهی کهکشانی مجموعهای از کهکشانها است که در دام گرانش یکدیگر افتادهاند.
هنگامی که تابش زمینهی کیهانی و الکترونهای گاز داغ متقابلاً بر هم اثر میکنند، بهطور ناگهانی انرژی تابش زمینه افزایش مییابد، به این اثر، اثر سانیوف-زلدوویچ میگویند. منجمان با بررسی مناطقی که تابش زمینه انرژی بیشتر دریافت کرده است متوجه میشوند که در کدام بخشها گازهای داغ جاریاند و طبیعتاً به ساختارهای عالم هم میرسند. دانمشندان با استفاده از این اثر در جستوجوی خوشههای کهکشانیاند و به همین وسیله توانستند پلی از گاز جاری را میان دو خوشهی کهکشانی بیابند. در روزهای نخست عالم، رشتههایی از مواد گازی به شکل تارهای درهم تنیدهی عظیم در عالم فراوان بود و خوشههای کهکشانی هم دقیقاً در چگالترین نقاط این تار عظیم کیهانی شکل گرفتند. بیشتر این رشتههای گازی رقیق شناسایی نشدهاند اما منجمان انتظار داشتند که این رشتهها را میان دو خوشهی کهکشانی که گاز داغ و فشرده و در نتیجه درخشانتر میشود، بیابند.
البته پیش از اینکه پلانک این پل را شناسایی کند، تلسکوپ XMM-Newton در پرتو ایکس حضور این گاز را نشان داده بود و رصدهای پلانک این مشاهده را تأیید کرد. منجمان با ترکیب اطلاعات به دست آمده از پلانک و ماهوارهی رُسات آلمان که در پرتو ایکس آسمان را رصد میکند، پی بردند که دمای این پل گازی، ۸۰ میلیون درجهی سلسیوس، برابر با دمای گازی است که در خود خوشههای کهکشانی جاری است. این دما نشان میدهد که گاز میان دو خوشه ترکیبی از رشتههای گازی روزهای نخست عالم و گاز جاری در خود خوشهها است. اکنون منجمان در تلاشند تا بتوانند چنین ارتباطهایی میان خوشههای کهکشانی دیگر بیابند.
منبع: Astronomy.com
سلام دوستان گلم