فاصلهی سیارات و ستارهها را از زمین به چه روشی اندازه میگیرند؟
فاصلهی سیارات و ستارهها را از زمین به چهروشی اندازه میگیرند؟
همانطور که ما برای اندازهگیری فاصلهها و طولهای مختلف از ابزارهای مختلفی استفاده میکنیم مثلاً برای اندازهگیری فاصلهی دو خط روی کاغذ دفترمان از خطکش و برای اندازهگیری ارتفاع سقف از متر مهندسی و برای اندازهگیری طول جاده از کیلومترشمار استفاده میکنیم. اخترشناسان برای اندازهگیری فاصلهی اجرام نجومی مختلف روشهای متفاوتی را به کار میگیرند. برای اندازهگیری فاصلهی ماه تا زمین فضانوردان آینههایی را روی سطح ماه نصب کردهاند. با ارسال یک دسته پرتوی لیزر به سوی ماه و اندازهگیری زمان رفت و برگشت پرتو به زمین و با توجه به اینکه سرعت نور در خلاء ثابت است، فاصلهی دقیق ماه محاسبه میشود. از روی اندازهی ظاهری ماه و سیارات نزدیک (و سیارات دور در منظومهی شمسی با داشتن ابزار رصدی با قدرت تفکیک بالا) نیز میتوان فاصلهی ماه و سیارات منظومهی شمسی را یافت.
(تصویر روبهرو روش اختلافمنظر را نشان میدهد، برای دیدن تصویر بزرگتر روی آن کلیک کنید)
برای یافتن فاصلهی کهکشانهای نزدیک از روش شمعهای استاندارد فاصله استفاده میکنیم. برخی از اجرام آسمانی مانند نواخترها و برخی سحابیهای سیارهنما، درخشندگی و قدر مطلق مشخصی دارند. اخترشناسان با مقایسه درخشندگی ظاهری و درخشندگی واقعی ستاره، فاصلهی آن را محاسبه میکنند. هر چه جسم دورتر باشد، درخشندگی ظاهری آن هم کمتر است. برای کهکشانهای دوردست روش هابل مناسب است. دوپلر کشف کرده بود که اگر سرعت جسمی که موج ارسال میکند نسبت سرعت موج قابلتوجه باشد، طولموجی که ناظری که نسبت به چشمهی موج متحرک است دریافت میکند با طولموج ارسال شده متفاوت است . هرچه سرعت نسبی ناظر و چشمهی موج بیشتر باشد، این اختلاف بیشتر است با این روش میتوانیم سرعت دور شدن کهکشانها را از روی تغییر طولموج نوری که از آنها دریافت میکنیم، به دست آوریم. هابل دریافت که هرچه سرعت دور شدن کهکشانی بیشتر باشد، فاصلهی آن از ما نیز بیشتر است. با این روش با رصد طولموج دریافتی از کهکشان، فاصلهی آن محاسبه میشود برای اطلاعات بیشتر و کاملتر پیشنهاد میکنم ماهنامهی نجوم شمارهی ۱۸۵ مقالهی خطکشهای فاصله را مطالعه کنید.
سلام دوستان گلم