آنچه باید پیش از خریدن تلسکوپ بدانید (مقرها)
آنچه باید پیش از خریدن تلسکوپ بدانید
(مقرها)
اصل مقالهی «آنچه باید پیش از خریدن تلسکوپ بدانید» را در هفتههای گذشته تقدیمتان کردیم و حالا به سراغ مطلب مکمل آن، یعنی معرفی مقرها میرویم و کل مطلب را جمعبندی میکنیم. امیدواریم این مجموعه مقاله به شما در انتخاب تلسکوپ مناسبتان یاری رسانده باشد.
نویسنده: تونی فلاندر
مقر؛ بخش بسیار مهم
حرفزدن دربارهی اجزای اپتیکی تلسکوپها خیلی جذاب است. اما آن تکّه فلز یا چوبی که تلسکوپ را بر دوش خود حمل میکند – یعنی مقر – به اندازهی اجزای اپتیکی اهمیت دارد. درواقع عکاسان نجومی گاهی هزینهی بیشتری صرف خریدن مقر میکنند تا خود تلسکوپ.
نخستین وظیفهی مقر این است که مانع از لرزیدن تلسکوپ شود که البته از آنچه به نظر میرسد دشوارتر است. در بزرگنماییهای بالا هر لرزش کوچکی آنقدر بزرگ میشود که کلّ تصویر غیرقابلدیدن میشود.
همچنین مقر باید موجب نرمترشدن حرکت تلسکوپ شود. اجرام آسمانی ثابت نمیایستند تا شما نگاهشان کنید. البته اگر دقیقتر باشم باید بگویم که آنها درواقع ساکن میایستند اما بهسبب چرخش زمین زیر پای شما به نظر میرسد که اجرام آسمانی حرکت میکنند. در بزرگنمایی ×۲۰۰ حدود یک دقیقه طول میکشد تا جرمی از یک سوی میداندید چشمی تلسکوپ به سوی دیگرش برسد. برای نگاهداشتن جرمی در وسط میداندید باید بهطور مداوم و در حرکتهای ریز تلسکوپ را حرکت بدهید.
دابسونیها به نسبت اندازه ارزانقیمت، مؤثر، و سادهاند و به همین سبب هم بسیاری از رصدگران آسمان برای مبتدیان تلسکوپهای دابسونی ۶ تا ۱۰ اینچ را (بسته به بودجهی موجود) پیشنهاد میکنند.
یکی از سادهترین مدلهای مقرّ تلسکوپی طرح دابسونی است. مقرهای دابسونی دقیقاً فقط همان دو کاری را انجام میدهند که گفتیم – یعنی ثابت نگاهداشتن تلسکوپ و ایجاد حرکتی نرم برای آن – و البته بسیار هم خوب از پسِ انجامدادن آنها برمیآیند. همچنین مقرّ دابسونی بسیار سبکوزن و ارزانقیمت است و به همین سبب برای تلسکوپهای بازتابی بزرگ – که راه عملی دیگری برای سوارکردنشان وجود ندارد – بسیار محبوباند.
بسیاری از مقرها دارای موتور ردیاب هستند که اجرام آسمانی را بهطور خودکار ردیابی میکنند. این ویژگی برای عکاسی نجومی ضروری است و رصد سیارهها در بزرگنماییهای بالا را بسیار آسان میکند. اما اجرام ژرفآسمان در بزرگنماییهای متوسط، که معمولاً برای رصد آنها استفاده میشود، مدت بیشتری در میداندید باقی میمانند بنابراین برای رصدشان نیاز چندانی به موتور ردیاب نیست.
بسیاری از مقرها همچنین مجهز به کامپیوترند و میتوانند اجرام آسمانی را در آسمان بیابند و تلسکوپ را به سوی آنها نشانهروی کنند و همچنین وقتی آنها را یافتند در مدت رصد ردیابیشان کنند. این ویژگی را GoTo مینامیم که بسیار محبوب است زیرا یافتن اجرام کمنور بهصورت دستی احتیاج به مهارت و تجربهی فراوان دارد. (البته برای برخی از آماتورها همین یافتن دستیِ اجرام است که بخش مهمی از لذت رصد را میسازد.) پنج یا ده سال پیش، فقط مقرهای GoToدارِ خیلی گرانقیمت خوب کار میکردند اما امروز سیستمهای باکیفیت GoTo هم قیمت بسیار مناسبی دارند.
مقرهای استوایی همچنان بهترین انتخاب برای عکاسان نجومی جدّی هستند به این سبب که اجرام آسمانی حین حرکت در آسمان از نظر زاویهای میچرخند
دابسونیها را میتوان به وسیلهی الکترونیکی «push to» مجهز کرد که شما را در رسیدن به جرم هدفتان در آسمان راهنمایی میکند.
مقرهای دابسونی را هم میتوان بهصورت سفارشی به موتور GoTo مجهز کرد اما اکنون هم در بازار دابسونیهایی دارای قابلیتی موسوم به «push to» وجود دارند. این ویژگی شامل موتور نمیشود بلکه وسیلهای الکترونیکی به مقر متصل است که به شما میگوید تلسکوپتان را به کدام سو حرکت دهید تا سرانجام به جرم هدف برسید.
رصدگران جدّی آسمان همواره و بهطور سنتی از مقرهای استوایی استفاده کردهاند که محوری موازی با محور چرخش زمین به دور خودش دارند. این نوع مقر تنها مدلی است که میتواند بدون کامپیوتر اجرام آسمانی را بهطور خودکار ردیابی کند. اما با ظهور طرحهای دابسونی و ردیابی کامپیوتری، مقرهای سمت-ارتفاعی برای رصد آسمان محبوبیت بیشتری به دست آوردند. مقرهای سمت-ارتفاعی ساده و پایدار درحالیکه مقرهای استوایی ذاتاً نامتعادلاند (بهجز در قطبهای زمین که هر دو طرح یکسان میشوند). به همین سبب است که همهی تلسکوپهای بزرگ حرفهای در سالهای اخیر مقرّ سمت-ارتفاعی دارند.
نخستین وظیفهی مقر این است که مانع از لرزیدن تلسکوپ شود که البته از آنچه به نظر میرسد دشوارتر است
محورها در مقر استوایی (بُعد-میلی)
اما مقرهای استوایی همچنان بهترین انتخاب برای عکاسان نجومی جدّی هستند. به این سبب که اجرام آسمانی حین حرکت در آسمان از نظر زاویهای میچرخند (یا به نظر میرسد که میچرخند). منجمان حرفهای (و برخی از آماتورها) در مقرهای سمت-ارتفاعی از وسیلهای به نام derotator برای جبران این اثر استفاده میکنند. اما مقرهای استوایی بهطور خودکار دوربین شما را همجهت با جرمی نگاه میدارند که مشغول عکاسی از آن هستید.
انتخاب هوشمندانه
بسیار خب، حالا شما اغلب اصطلاحات رایج دربارهی تلسکوپها را میشناسید. حالا چطور تلسکوپی برای خریدن انتخاب میکنید؟
خواندن دربارهی تلسکوپها بسیار عالی است، اما هرگز جای نگاهکردن به آسمان از درون یکی از آنها را نمیگیرد. و این گزاره حتی دربارهی دوربینهای دوچشمی و چشمیها معتبرتر هم هست! منظورم این است که تجربهی فردی بسیار مهم است و مطالعه جای آن را نمیگیرد. میتوانید به فروشگاه تلسکوپ مراجعه کنید و بسیاری از انواع تلسکوپها را از نزدیک ببینید.
افزون بر این، سعی کنید در انجمنها یا گروههای محلی نجومی یا برنامههایی مانند باشگاههای نجوم در شهرتان مشارکت کنید. بسیاری از این مراکز رصدهای عمومی برگزار میکنند و مطمئن باشید که اعضایی که تلسکوپ یا دوربین داشته باشند، خیلی هم خوشحال خواهند شد که ابزارشان را به شما نشان بدهند.
ما سعی میکنیم مقالههای تستریپورت (گزارشهای آزمون) معتبر دربارهی ابزارهای گوناگون را روی وبسایت کانوت در اختیار شما قرار بدهیم. و البته اگر به زبان انگلیسی مسلط هستید، اینترنت مملو از تستریپورتهای مختلف دربارهی همهی ابزارهاست.
هر کاری میکنید، سعی کنید از آن لذت ببرید. خریدن نخستین تلسکوپ یعنی سرمایهگذاری جدّی زمان و پول. اما همچنین فرصت عظیمی برای بررسی دنیای شگفتانگیز ابزارهای نجومی در اختیار شما میگذارد.
سلام دوستان گلم