ده تلسکوپ شگفت‌انگیز: (۶) تلسکوپ بزرگ

دوچشمی


http://canot.ir/wp-content/uploads/2013/01/LBT.jpg

نمایی زیبا از تلسکوپ LBT

تلسکوپ غول‌پیکر و دوبخشیِ دوچشمی بزرگ (LBT) بر فراز کوهی در آریزونا نخستین نور خود – یعنی نخستین تصویری که تلسکوپی جدید می‌بیند – را تازه چند سال پیش دریافت کرده است. این سامانه‌ی دوچشمی از دو آینه، هرکدام به قطر ۸/۴ متر، هم‌زمان استفاده می‌کند. برخلاف آینه‌های ۸/۲ متری در آرایه‌ی VLT، در تلسکوپ دوچشمیْ هر دو آینه بر یک تلسکوپ نصب شده‌اند. این سامانه آرایه‌ی تلسکوپی نیست، بلکه تک‌تلسکوپی عظیم با دو آینه‌ی بزرگ گردآورنده‌ی نور است؛ درست مانند یک دوربین دوچشمی غول پیکر. قدرت گردآوری نور در این تلسکوپ معادل تک‌تلسکوپی به قطر ۱۱/۸ متر است.

بسیاریْ این تلسکوپ را، به‌سبب مؤثربودن اندازه‌ی گشودگی دهانه‌اش، قدرتمندترین تلسکوپ جهان می‌دانند. در این سامانه به جای سطحی صلبْ از ساختار کندومانند خلاقانه‌ای برای آینه‌های عظیم استفاده شده است. سطح جلویی آینه‌ها صیقلی است و در پشت آن‌ها ماتریس کندومانند بازی قرار دارد که به این ترتیب، آن‌ها بسیار سبک‌تر از آینه‌های دیگرند و احتمال خمیده‌شدن آن‌ها بر اثر گرانش بسیار کمتر است.

دانشمندان انتظار دارند که این تلسکوپ بتواند سیاره‌هایی را به دور ستاره‌هایی خارج از کهکشان خودمان ببیند چراکه قدرت تفکیک آن ۱۰ برابر تلسکوپ فضایی هابل است که به کشف سیاره‌ها کمک خواهد کرد. آن‌ها همچنین بر این باورند که این تلسکوپ نخستین تصاویر واضح را از «بسته‌های» غبار و گاز فضایی، که ممکن است به کهکشان‌های جدید تبدیل شوند، خواهد گرفت. تاکنون این تلسکوپ به همراه ماهواره‌ی ایکس‌ام‌ام-نیوتن خوشه‌ای کهکشانی را در فاصله‌ی ۷ میلیارد سال نوری از زمین کشف کرده است. همچنین توانسته پس‌تابی را از یک فوران پرتو گاما آشکار کند که از قدر ۲۶ می‌درخشد.

همه‌ی تلسکوپ‌های بسیار عظیم زمینی مجهز به سامانه‌ی اپتیک سازگار با فناوری بالا هستند تا اثر مخرب جوّ زمین را جبران کند. البته برای خلاص‌شدن واقعی از دست این اثر فقط یک راه صددرصد وجود دارد: به خارج از جو برویم! تلسکوپ‌های فضاییْ نمونه‌های درجه‌یک از ترکیب فناوری‌ها برای رسیدن به نتایج حیرت‌انگیز هستند. مثلاً تلسکوپ فضایی هابل …